Chong đèn thanh long: chong mấy đêm, treo đèn ra sao, khi nào tắt
Chong đèn thanh long mùa nghịch cần 12–18 đêm tùy giống và mùa, mỗi đêm 9–10 giờ, bóng compact 20 W treo giữa hai hàng trụ, trời lạnh treo dày hơn. Bón lân 1–2 tuần trước, né đợt lạnh lúc rút đèn.
Tháng 11 này dây thanh long xanh, cành khỏe mà không chịu ra nụ; muốn có trái bán dịp Tết thì bà con phải chong đèn thanh long. Nhưng chong mấy đêm, mỗi đêm mấy giờ, treo bóng cách bao xa, gặp gió lạnh thì làm sao – mỗi vườn làm một kiểu. Trả lời ngắn gọn: vụ bật đèn tháng 10–11 chong 12–16 đêm, vụ lạnh tháng 12–1 chong 14–18 đêm, mỗi đêm 9–10 giờ, bóng compact 20 W treo giữa hai hàng trụ và treo dày hơn khi trời lạnh; trước khi bật đèn 1–2 tuần phải bón lân, và chỉ chong khi cây đã lại sức sau mùa trái. Bài này gom hướng dẫn của ThS. Nguyễn Văn Sơn (Viện Cây ăn quả miền Nam), ThS. Lê Thanh Tùng (Cục Trồng trọt), KS. Trần Ngọc Hùng (Trạm Khuyến nông Hàm Thuận Nam, Bình Thuận), ThS. Lê Công Hoàng (Chi cục Bảo vệ thực vật Bình Thuận) và ông Nguyễn Huy Lập (Phòng NN&PTNT huyện Lập Thạch, Vĩnh Phúc).
Vì sao mùa này thanh long không tự ra hoa
Theo ThS. Lê Thanh Tùng, chuyên viên chính Cục Trồng trọt (tọa đàm “Kỹ thuật chong đèn thanh long” của Đài PT-TH Bình Thuận), thanh long là cây ra hoa theo ngày dài. Từ tháng 10 trở đi ngày ngắn lại, thời gian có nắng chỉ còn chưa tới mười giờ nên cây không tự ra hoa. Chong đèn thực chất là kéo dài ngày cho cây, thường kéo về buổi chiều tối để dễ canh giờ.
ThS. Nguyễn Văn Sơn, Phó trưởng Bộ môn Nông học, Viện Cây ăn quả miền Nam (chia sẻ trong buổi giao lưu trực tuyến về chăm sóc thanh long chong đèn, phát trên YouTube), cho biết vụ thuận rơi vào tháng 5–9; từ tháng 10 đến qua Tết bắt buộc phải dùng đèn, và Viện khuyến cáo chia làm hai vụ đèn như bảng dưới. Ở miền Bắc, ông Nguyễn Huy Lập, chuyên viên Phòng NN&PTNT huyện Lập Thạch (chương trình Làm nông đúng cách, VTC16) cho biết cuối tháng 10 ánh sáng tự nhiên đã ngắn hơn mùa hè 2–3 giờ, và chỉ vườn từ 3 năm tuổi trở lên mới nên chong đèn.
| Vụ đèn | Bật đèn | Bán trái | Đặc điểm |
|---|---|---|---|
| Vụ 1 | Tháng 10–11 dương lịch | Tháng 11–12 âm lịch, trước Tết | Thời tiết còn thuận, treo bóng thưa, số đêm ít hơn |
| Vụ 2 | Tháng 12–1 dương lịch | Sau Tết | Trời lạnh, gió đông bắc: treo bóng dày hơn, chong thêm đêm, dễ hỏng nếu rút đèn gặp đợt lạnh |
Chuẩn bị cây trước khi chong đèn
Sau mùa trái: cho cây lại sức trước đã
KS. Trần Ngọc Hùng, Trưởng Trạm Khuyến nông Hàm Thuận Nam, nhắc rằng qua một mùa thuận, thanh long ruột trắng đã cho tám lứa, ruột đỏ tới mười hai lứa, cành và bộ rễ đều suy. Chong đèn đúng lịch thì vẫn ra nụ, nhưng nuôi được nụ hay không là do bộ rễ: “sức có mạnh mới gánh được nặng”. Việc đầu tiên vì thế không phải là mắc bóng mà là thoát nước, dọn vườn thông thoáng, phủ rơm mỏng quanh gốc để rễ thở và xem rệp sáp, tuyến trùng dưới gốc.
ThS. Nguyễn Văn Sơn khuyên sau mỗi chu kỳ khai thác phải vệ sinh vườn, cắt cành già, tỉa chồi non, phun ngừa sâu bệnh, rồi bón một đợt NPK đạm cao (tỷ lệ khoảng 2-1-1) kèm phân hữu cơ để cây hồi lại. ThS. Lê Thanh Tùng bổ sung: thanh long cần bón rải nhiều lần, khoảng 1,5–2 tháng một lần; phân chuồng phải ủ hoai, bón quanh tán nơi rễ ăn chứ không chỉ sát gốc, dọn cỏ để cỏ khỏi tranh phân. Đất cát không giữ được phân, càng cần nhiều hữu cơ. Vườn đang ngập úng thì chưa bón gì cả, rễ yếu không hút được.
1–2 tuần trước khi bật đèn: lân là chính
ThS. Nguyễn Văn Sơn: trước khi chong đèn 10–15 ngày chỉ bón phân lân cao (lân kèm kali, hoặc NPK lân cao) để cây chuyển từ lớn cành sang tạo mầm hoa. KS. Trần Ngọc Hùng giải thích lân giúp hình thành mầm hoa và tăng hút đạm; ở Hàm Thuận Nam bà con phun qua lá loại 33-11-11 khoảng 20 ngày trước khi chạy đèn, rồi phun loại lân cao như 10-60-10 hay 10-52-10 trước một tuần. ThS. Lê Công Hoàng, Chi cục Bảo vệ thực vật Bình Thuận (tọa đàm “Chăm sóc thanh long chong đèn”, Đài PT-TH Bình Thuận) lưu ý vườn 3 năm tuổi phải giảm lượng: bón NPK quá tay sẽ cháy rễ, nụ ít và cây yếu khi nuôi trái. ThS. Lê Thanh Tùng đưa tỷ lệ chung cho vườn đang cho trái là 2 đạm – 1 lân – 2 kali, tùy đất mà điều chỉnh.
Bà con quen tự pha phân phun lá từ hoạt chất gốc thì MKP (0-52-34), lân kali tan hoàn toàn, không có đạm là nguyên liệu đúng cho đợt phun trước đèn: lân cao để tạo mầm hoa, không có đạm nên không làm cây đi đọt. Pha theo hướng dẫn trên nhãn, không pha đậm hơn.
Treo đèn thế nào: loại bóng, khoảng cách

KS. Trần Ngọc Hùng cho biết có hai cách treo: một bóng giữa bốn trụ (“ngã tư”, mỗi bóng chiếu một phần tư trụ) hoặc một bóng giữa hai trụ (“ngã hai”, chiếu nửa trụ); vườn 5–6 năm tuổi lượt đầu nên treo ngã hai, lượt sau chạy đường giữa để các mặt trụ ra hoa cân nhau. ThS. Nguyễn Văn Sơn: vụ 1 treo bóng cách nhau 2,5–3 m kiểu ngã tư; vụ lạnh treo dày hơn, 1,3–1,5 m một bóng. Ở Vĩnh Phúc, ông Nguyễn Huy Lập treo bóng giữa hai hàng trụ, cách nhau 3 m, ngang tầm tán để ánh sáng tỏa đều; KS. Hùng nhắc độ cao treo và hướng gió cũng ảnh hưởng nhiều đến ra hoa.
| Loại bóng | Công suất hay dùng | Nhận xét của chuyên gia |
|---|---|---|
| Bóng tròn sợi đốt | 60–75 W | Ra hoa mạnh, tốn điện, nóng; KS. Hùng khuyên xen kẽ với compact |
| Compact chuyên dụng | 20–23 W, ánh sáng vàng hoặc đỏ | Tiết kiệm điện; dùng 100% compact thì tỷ lệ ra hoa ở Hàm Thuận Nam chỉ bằng khoảng tám phần so với bóng tròn |
| LED chuyên dụng cho thanh long | Công suất thấp, ánh sáng vàng | ThS. Sơn: tốn điện ít hơn hẳn compact, vẫn ra hoa đạt; phải mua loại chuyên dụng |
KS. Trần Ngọc Hùng khuyên lượt đi chạy 50% compact – 50% bóng tròn: cây ra nụ vừa phải, nuôi trái tốt hơn, không “cháy” hết mắt mầm cho lượt sau. ThS. Lê Thanh Tùng nói thêm: cái cần quan tâm không phải bóng nào cho nhiều nụ nhất mà là vườn khai thác được bao lâu; chạy theo số nụ một vụ nghịch rồi mất luôn vụ chính là lỗ.
Chong đèn thanh long bao nhiêu đêm, mỗi đêm mấy giờ

ThS. Nguyễn Văn Sơn hướng dẫn bật đèn từ 8 giờ tối đến 5 giờ sáng, khoảng 9 giờ mỗi đêm. Ruột đỏ phản ứng với đèn dễ hơn nên chong ít đêm hơn ruột trắng; trời lạnh phải chong thêm đêm. KS. Trần Ngọc Hùng tính theo tổng giờ: vườn chạy 15 đêm, cộng lại khoảng 150 giờ, là đủ điều kiện rút đèn. Ở Vĩnh Phúc, ông Nguyễn Huy Lập chong 10–15 ngày, tiết cuối tháng 10 có thể tới 17 ngày, và theo dõi mầm hoa để quyết định ngày tắt.
| Giống | Vụ 1 (bật đèn tháng 10–11) | Vụ 2 (tháng 12–1, trời lạnh) |
|---|---|---|
| Thanh long ruột đỏ | 12–14 đêm | 14–16 đêm |
| Thanh long ruột trắng | 14–16 đêm | 16–18 đêm |
| Giờ chong mỗi đêm | 9–10 giờ, thường 20h đến 5h sáng | |
Lưu ý: đêm mất điện, đứt dây hay mưa bão không chong được thì không tính vào số đêm. KS. Trần Ngọc Hùng: mất 3–4 đêm vì bão thì chong thêm khoảng 3 đêm rồi mới rút; ThS. Lê Thanh Tùng: chuỗi ngày dài bị ngắt thì phải chong tiếp ngay, có khi dài hơn hoặc mạnh hơn mới ra nụ.
Trời lạnh, gió đông bắc, mưa bão: làm sao cho khỏi hỏng
KS. Trần Ngọc Hùng ví việc ra hoa như cái kiềng ba chân: nguồn điện, sức khỏe cây và thời tiết. Hai chân đầu bà con làm chủ được, chân thứ ba thì phải né. Kinh nghiệm ở Hàm Thuận Nam: đang chạy đèn hoặc sắp rút đèn mà gió chuyển từ tây nam sang đông bắc, có sương, hay rơi vào tiết Đại hàn thì mười đợt hỏng cả mười. ThS. Lê Công Hoàng kể thêm các tiết cần né khi rút đèn: Sương giáng, Tiểu tuyết, Đại tuyết, Tiểu hàn, Đại hàn. ThS. Nguyễn Văn Sơn dẫn các nghiên cứu cho thấy sau khi tắt đèn mà trời lạnh dưới 20°C thì tỷ lệ ra hoa giảm rõ; vì vậy vụ lạnh vừa treo bóng dày hơn vừa chong thêm đêm.
Ông Ngô Quang Lê, nông dân Hàm Thuận Nam dự tọa đàm cùng ThS. Hoàng, giải thích chữ “tiết” bà con hay nói: đó là chu kỳ ra hoa của chính vườn mình, chính vụ cứ khoảng 10–20 ngày một lứa bông. Canh ngày rút đèn trùng nhịp đó; KS. Hùng ghi nhận bà con hay rút vào các ngày 1–5, 10–15, 20–25 âm lịch. Mưa bão còn kéo theo đốm nâu, thán thư, thối cành: không cắt tỉa gây vết thương lúc mưa và phải thoát nước thật tốt vì thanh long chịu úng rất kém.
Cán bộ kỹ thuật CVGreen khuyến nghị xem dự báo 10 ngày trước khi bật đèn để ngày rút đèn rơi vào đợt nắng ấm; thà bật trễ vài ngày còn hơn rút đèn đúng hôm gió mùa về.
Khi nào tắt đèn và chăm gì sau khi rút đèn
Dấu hiệu tắt đèn

Ông Nguyễn Huy Lập: trong lúc chong phải ra vườn xem hằng ngày, khi mắt cành sưng to và nhú mầm hoa thì tắt đèn được rồi, chong thêm chỉ tốn tiền điện. KS. Trần Ngọc Hùng dặn trước ngày rút: xem cành non đã “sáng gai” chưa, mắt có nấm đen không; nên phun một lần thuốc phòng nấm, vi khuẩn (hoạt chất có trong Danh mục được phép, theo nhãn) và phân lân lên đều cành, nhất là mùa mưa bão. ThS. Nguyễn Văn Sơn: tắt đèn khoảng một tuần thì nụ nhú.
Tỉa nụ, tưới nước, bón nuôi nụ

Ông Nguyễn Huy Lập khuyên mỗi cành chỉ để 1–2 nụ, chọn nụ có gốc to, mập; cành bật 4–5 mầm thì ngắt bớt ngay từ nhỏ, để nhiều thì trái bé, mã xấu. KS. Trần Ngọc Hùng: rút đèn 1–2 ngày thì tưới, sau mỗi lần bón phân đều phải tưới; lúc này rễ đang ra non, không rải phân đạm cao hay bón đậm, cây xót rễ là cả lứa trái bị sốc.

Giai đoạn nụ lớn, hoa nở và trái non cần đủ canxi, bo và trung vi lượng để nụ không rụng, tai trái xanh. Bà con muốn pha sẵn theo bộ thì xem bộ phối trộn tham khảo COMBO THANH LONG theo giai đoạn nụ, nuôi trái và dưỡng dây, dùng đúng liều trên nhãn; các nguyên liệu hỗ trợ ra hoa đang bán xem thêm ở trang kích thích ra hoa. Mùa khô cuối năm cây rất cần nước để nuôi cành và trái, ông Lập dùng tưới nhỏ giọt và kiểm tra độ ẩm đất bằng tay trước khi quyết định tưới tiếp.

Sâu bệnh mùa chong đèn
ThS. Lê Công Hoàng cảnh báo bọ trĩ tấn công ngay giai đoạn búp, khi trái lớn mới lộ vết “mắt phỏng”, vỏ sần như da banh, bán mất giá. Cỏ dại là nơi bọ trĩ trú, nên cắt cỏ trước khi có búp hoặc đợi trái đã lớn; lỡ cắt cỏ đúng lúc búp thì phải phun phòng bọ trĩ ngay. KS. Trần Ngọc Hùng lưu ý đốm nâu (nấm tắc kè) lây qua kéo cắt cành và phân chưa hoai, cành bệnh phải gom tiêu hủy; trái lem, chín không đều phần lớn do phun chất kích thích (NAA, IBA, GA3 liều cao) hay phân bón lá nhiều magie lúc trái gần chín – trái chín khoảng một tháng sau khi hoa nở, nên ngưng các chất này sớm.
Cảnh báo: chỉ dùng thuốc bảo vệ thực vật có trong Danh mục được phép sử dụng tại Việt Nam, đúng nhãn, đúng thời gian cách ly; bài không nêu tên thương mại.
Hỏi nhanh – đáp gọn
Chong đèn thanh long từ mấy giờ tối?
Từ 8 giờ tối đến 5 giờ sáng, khoảng 9–10 giờ mỗi đêm, theo ThS. Nguyễn Văn Sơn. Kéo dài về phía tối dễ canh hơn kéo về sáng.
Bóng compact hay bóng tròn ra hoa tốt hơn?
Bóng tròn ra nụ nhiều hơn nhưng tốn điện; compact tiết kiệm và ra nụ ít hơn một chút. KS. Trần Ngọc Hùng khuyên treo xen 50/50.
Chong đèn xong bao lâu thì có nụ, bao lâu thu trái?
Tắt đèn khoảng một tuần nụ nhú; trái chín khoảng một tháng sau khi hoa nở, trời lạnh chín chậm hơn vài ngày.
Tự pha phân lân – kali phun trước đèn từ hoạt chất gốc có rẻ hơn mua chai pha sẵn không?
Thường rẻ hơn vì chỉ trả tiền nguyên liệu, không trả cho nước và chai. Dùng MKP pha đúng nhãn là đủ, không pha đậm hơn để mong nhiều nụ.
Câu hỏi thường gặp
Chong đủ đêm mà thanh long vẫn không ra nụ, vì sao?
ThS. Nguyễn Văn Sơn nêu các nguyên nhân hay gặp: cành còn non chưa thành thục, cành già vừa mang trái chưa kịp hồi, số đêm hoặc số giờ mỗi đêm chưa đủ, và trời lạnh sau khi tắt đèn. KS. Trần Ngọc Hùng thêm: rễ yếu, vườn úng thì bón gì cây cũng không hút. Xem lại ba chân kiềng trước khi xông lại lần hai.
Vườn 2 năm tuổi có chong đèn được không?
Ông Nguyễn Huy Lập khuyên chỉ chong đèn vườn từ 3 năm tuổi trở lên. Vườn 3 năm cũng phải bón nhẹ tay trước đèn như ThS. Lê Công Hoàng lưu ý, nếu không cháy rễ, nụ ít, cây suy khi nuôi trái.
Đang chong đèn gặp bão, mất điện vài đêm thì tính sao?
Trừ những đêm đó ra và chong tiếp cho đủ; mất 3–4 đêm thì KS. Trần Ngọc Hùng khuyên thêm khoảng 3 đêm. Lùi ngày rút đèn qua đợt bão, tránh rút đúng hôm gió đổi hướng.
Tóm lại
Chong đèn thanh long là kéo dài ngày để cây ra hoa, nên phải lo ba thứ: cây đã lại sức và được bón lân 1–2 tuần trước, điện chong đủ 12–18 đêm mỗi đêm 9–10 giờ không ngắt quãng, và ngày rút đèn không rơi vào đợt lạnh. Trời lạnh thì treo bóng dày 1,3–1,5 m và chong thêm 2 đêm; thấy mắt sưng nhú mầm là tắt đèn, tưới sau 1–2 ngày, để 1–2 nụ mỗi cành. Cần tư vấn pha phân cho từng vườn, bà con liên hệ CVGreen qua số tư vấn trên website.
Nguồn tham khảo
- ThS. Lê Thanh Tùng (chuyên viên chính Cục Trồng trọt, Bộ NN&PTNT), KS. Trần Ngọc Hùng (Trưởng Trạm Khuyến nông Hàm Thuận Nam) – tọa đàm “Kỹ thuật chong đèn thanh long” (30/09/2013) – Đài PT-TH Bình Thuận, đăng trên kênh Bảo Vệ Cây Trồng: https://www.youtube.com/watch?v=8XPgrkoyxQQ
- Ông Nguyễn Huy Lập (chuyên viên Phòng NN&PTNT huyện Lập Thạch, Vĩnh Phúc) – “Bí quyết giúp thanh long ra quả trái vụ”, chương trình Làm nông đúng cách – kênh VTC16: https://www.youtube.com/watch?v=Q4-3w87rSRM
- ThS. Nguyễn Văn Sơn (Phó trưởng Bộ môn Nông học, Viện Cây ăn quả miền Nam) – giao lưu trực tuyến “Chăm sóc và bón phân hiệu quả cho cây thanh long chong đèn” (2022) – kênh Phân Bón Cà Mau: https://www.youtube.com/watch?v=fMNjfRYVgHs
- ThS. Lê Công Hoàng (Chi cục Bảo vệ thực vật Bình Thuận), ông Ngô Quang Lê (nông dân Hàm Thuận Nam) – tọa đàm “Chăm sóc thanh long chong đèn”, chương trình Kết nối bốn nhà – Đài PT-TH Bình Thuận, đăng trên kênh Nguyễn Toàn 386: https://www.youtube.com/watch?v=i2E-jAJy8Uc
Ảnh đại diện: cắt từ video “Bí quyết giúp thanh long ra quả trái vụ”, kênh VTC16 trên YouTube.
Admin tổng hợp.
CVGreen chong đèn thanh long kích ra hoa hoạt chất gốc thanh long mùa lạnh thanh long ra hoa trái vụ xông đèn thanh long