Big Sale
Trong sản xuất quất (tắc) cảnh phục vụ Tết, người trồng không chỉ quan tâm đến số lượng trái mà còn phải kiểm soát tốt hình dáng cây, độ cứng cành, màu lá, kích thước trái và lộc non trước ngày xuất bán. Đây là lý do các chất điều hòa sinh trưởng thường được áp dụng có chọn lọc trong quá trình chăm sóc.
Tuy nhiên, chất điều hòa sinh trưởng (hormone cây trồng) chỉ phát huy hiệu quả khi đúng giai đoạn sinh lý, nếu dùng sai thời điểm hoặc sai cách có thể khiến cây mất cân đối, lộc không bật hoặc trái không đạt yêu cầu thẩm mỹ.
Hiểu đúng vai trò của từng nhóm hormone trên quất cảnh
Trên cây quất, mỗi nhóm hormone chỉ “làm tốt” một số việc nhất định.
Cytokinin ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình phân chia tế bào, vì vậy chỉ giúp trái to khi sử dụng từ rất sớm, lúc trái mới hình thành. Dùng muộn gần như không còn tác dụng tăng kích thước.
Auxin (NAA) giúp điều tiết sinh trưởng thân – cành, nhưng là nhóm hormone rất nhạy liều. Dùng đúng sẽ giúp cành cứng, lá dày; dùng dư có thể làm rễ chậm phát triển, thậm chí gây suy hoặc chết cây.
GA₃ có phổ tác dụng rộng: vừa hỗ trợ tăng kích thước trái khi dùng sớm, vừa kích lộc – kéo cành vượt khi dùng muộn. Tuy nhiên GA₃ cũng có nhược điểm là làm chậm quá trình lên màu trái, nên cần cân nhắc thời điểm sử dụng.
Giai đoạn làm cành chắc – lá đứng trước khi ra hoa
Sau khi tạo tán và định hình khung cây, mục tiêu lúc này là giảm vươn mềm, giúp cành nhanh già sinh lý để mang trái tốt hơn về sau.
Ở giai đoạn này có thể sử dụng Auxin (Na-NAA) với nồng độ:
-
Na-NAA: 15–20 g / 1000 L nước
-
Phun 1–2 lần, mỗi lần cách nhau 7–10 ngày
Auxin giúp lá đứng, cành cứng hơn, nhưng không nên lặp lại nhiều lần. Việc tích lũy Auxin kéo dài sẽ gây ức chế chồi, ảnh hưởng giai đoạn kích lộc về sau.
Giai đoạn trái non – nền tảng để trái quất to đẹp
Khi trái vừa đậu (cỡ hạt đậu xanh đến hạt bắp non), cây bước vào giai đoạn quan trọng nhất quyết định kích thước trái.
Lúc này, Cytokinin được sử dụng để gia tăng số lượng tế bào trái, tạo tiền đề cho trái lớn về sau. Có thể lựa chọn DA-6 hoặc 6-BA, nhưng chỉ dùng một loại, không dùng đồng thời.
Nồng độ áp dụng:
-
Cytokinin (DA-6 hoặc 6-BA): 20–25 g / 1000 L nước
-
GA₃: 5–10 g / 1000 L nước
-
Phun 1–2 lần, mỗi lần cách nhau 7 ngày
Việc kết hợp GA₃ ở mức nhẹ giúp hỗ trợ kéo dài tế bào sớm và neo trái non, hạn chế rụng sinh lý. Nếu bỏ qua giai đoạn này hoặc dùng Cytokinin quá muộn, trái sẽ khó đạt kích thước mong muốn.
Giai đoạn nuôi trái ổn định – hạn chế tác động hormone
Khi trái đã phát triển ổn định, cây cần được “nghỉ hormone” để tránh rối loạn sinh trưởng.
Trong giai đoạn này:
-
Ngưng sử dụng Auxin và Cytokinin
-
Hạn chế tối đa GA₃
-
Tập trung nuôi trái bằng dinh dưỡng khoáng, trung – vi lượng
Việc tiếp tục kích hormone lúc này dễ làm bung đọt sớm, ảnh hưởng dáng cây và làm giảm giá trị chậu quất.
Giai đoạn kích lộc – hoàn thiện dáng cây trước Tết
Khoảng 25–30 ngày trước khi xuất bán, khi trái đã ổn định hoàn toàn, cây được kích sinh trưởng trở lại để tạo lộc non, chồi vượt, giúp chậu quất trông sung sức và có sức sống.
Ở giai đoạn này, GA₃ đóng vai trò chính, kết hợp Cytokinin liều thấp và dinh dưỡng phù hợp.
Nồng độ tham khảo:
-
GA₃: 5–10 g / 1000 L nước
-
Cytokinin (DA-6 hoặc 6-BA): 10–15 g / 1000 L nước
(đã dùng 6-BA thì không dùng DA-6 và ngược lại)
Để lộc bật mạnh, lá non xanh đẹp, cần kết hợp đạm cao, bổ sung kẽm, magie và amino acid. Thông thường chỉ phun 1 lần, có thể lặp lại sau 7–10 ngày nếu cây khỏe.
Không nên phun quá sát ngày bán để tránh lá non quá mềm, dễ mất form.
Vai trò riêng của GA₃ trong quất cảnh
GA₃ là hormone “xuyên suốt” trong quy trình làm quất cảnh. Khi dùng sớm, GA₃ hỗ trợ làm to trái và neo trái. Khi dùng muộn, GA₃ kích thích bật lộc và kéo cành vượt, giúp cây trông đang sinh trưởng mạnh. Tuy nhiên, do ảnh hưởng đến quá trình lên màu trái, GA₃ luôn cần được dùng đúng thời điểm.
Tổng kết cách dùng hormone cho quất cảnh Tết
Làm quất cảnh đẹp là quá trình điều tiết sinh trưởng theo từng giai đoạn, không phải sử dụng hormone liên tục. Auxin dùng sớm để làm cành chắc, Cytokinin liều cao dùng sớm để quyết định kích thước trái, giai đoạn giữa để cây ổn định, và cuối vụ dùng GA₃ kết hợp Cytokinin liều thấp cùng dinh dưỡng để kích lộc.
Khi nắm rõ quy luật này, người trồng có thể chủ động tạo ra cây quất cân đối, khỏe, đẹp và đạt giá trị cao khi bán Tết.
