Big Sale
Mùa mưa kéo dài ở Tây Nguyên tạo điều kiện lý tưởng cho bào tử nấm phát tán nhanh trong không khí và nền đất. Khi bệnh bùng lên đúng giai đoạn nuôi trái non, cây bị stress, cuống trái yếu, khả năng nuôi trái giảm và rụng trái xảy ra hàng loạt. Muốn “chặn đứng” rụng trái non, bà con nên đi theo 2 phần rõ ràng:
Phần 1 là kiểm soát bệnh đúng hoạt chất, đúng nguyên tắc để giảm nguồn nấm và giảm stress cho cây.
Phần 2 là ổn định sinh lý cây bằng hormone phù hợp và bổ sung trung vi lượng để cuống chắc, trái bám bền.
Nguyên tắc chẩn đoán nhanh trước khi xử lý
Đừng đoán rụng trái chỉ vì “trái nhiều” hay “mưa nhiều”. Hãy quan sát 3 điểm:
Cuống trái và vết rụng: cuống đen, thâm, teo hoặc có vết nấm là dấu hiệu rụng do bệnh.
Trái rụng: có chấm nâu, thối, khô đầu trái, có vết loét hoặc đốm là nhóm bệnh tấn công.
Lá và cành: có đốm bệnh, khô cành, chết cành, rỉ sắt, thán thư… thì rụng trái thường đi kèm.
Phần 1: Kiểm soát bệnh để giảm rụng trái non
1) Làm thông thoáng vườn trước khi phun
Với cà phê đa thân hoặc vườn rậm, ưu tiên:
Tỉa cành sát đất, cành vô hiệu, chồi vượt không cần thiết.
Giữ ánh sáng lọt xuống gốc, giảm ẩm độ trong tán.
Vệ sinh lá, quả bệnh rụng dưới tán nếu làm được, giảm nguồn lây.
Đây là bước “rẻ tiền nhưng cực hiệu quả” trong mùa mưa.
2) Chọn hoạt chất theo nguyên tắc “trong – ngoài”
Trong mưa ẩm, bà con nên phối hợp:
Nhóm nội hấp lưu dẫn (đánh “bên trong”, thấm sâu, chuyển vị):
-
Hexaconazole (nhóm triazole)
-
Tricyclazole (thường mạnh trên một số nhóm bệnh, tùy cây và đối tượng)
Nhóm tiếp xúc bảo vệ (đánh “bên ngoài”, diệt bào tử, phủ mặt lá):
-
Mancozeb (phổ rộng, bảo vệ bề mặt)
-
Hoặc Metalaxyl (thường dùng cho nhóm bệnh liên quan nấm giả, nên dùng đúng đối tượng và khuyến cáo)
Lưu ý quan trọng: luân phiên hoạt chất theo nhóm cơ chế (FRAC) để giảm kháng thuốc. Không lặp một hoạt chất quá nhiều lần liên tiếp trong mùa mưa.
3) Vì sao hạn chế gốc đồng khi mưa dầm
Thuốc gốc đồng chủ yếu là tiếp xúc, gặp mưa dễ bị rửa trôi, hiệu lực giảm nhanh. Nếu buộc phải dùng, chỉ nên dùng khi có khoảng khô ráo đủ dài và phun đúng kỹ thuật, nhưng trong giai đoạn mưa dầm liên tục thì thường không phải lựa chọn tối ưu.
4) Nguyên tắc pha và phun để giảm rửa trôi
Thứ tự pha: bột hòa tan trước, thuốc nước sau, chất bám dính cho sau cùng.
Luôn dùng chất bám dính trong mùa mưa để tăng bám lá và giữ hoạt chất lâu hơn.
Ưu tiên phun lúc lá khô, thời điểm ít gió, và bảo đảm ướt đều mặt dưới lá và vùng mang trái.
Về liều lượng thuốc: mỗi sản phẩm có hàm lượng khác nhau, nên bà con bắt buộc đọc đúng liều trên nhãn và tư vấn tại cửa hàng uy tín, tránh tự “ước lượng” gây cháy lá hoặc dư lượng không mong muốn.
Phần 2: Ổn định sinh lý cây bằng hormone và trung vi lượng để giữ trái
Sau khi đã “hạ nhiệt” áp lực bệnh, bước tiếp theo là làm cuống trái chắc, giảm hình thành tầng rời và ổn định quá trình nuôi trái. Tư duy là dùng đúng chất, đúng liều thấp, đúng thời điểm.
1) Cytokinin DA-6 để giảm stress và tăng đồng đều nuôi trái
Vai trò: kích hoạt trao đổi chất, hỗ trợ quang hợp, giúp cây “nuôi đều” trong điều kiện mưa ẩm.
Nồng độ gợi ý (tham khảo thực tế): 10–20 ppm khi phun qua lá giai đoạn sau đậu trái 7–15 ngày, lặp lại sau 7–10 ngày nếu cây còn stress.
Gợi ý pha ppm: 10 ppm = 10 mg hoạt chất/lít nước.
2) Auxin 4-CPA-Na để hỗ trợ giữ trái và cuống chắc
Vai trò: hỗ trợ liên kết cuống trái, giảm rụng sinh lý khi cây bị sốc mưa, thiếu nắng hoặc bệnh nhẹ.
Nồng độ gợi ý (tham khảo): 10–20 ppm, phun mỏng đều giai đoạn trái non mới ổn định (thường sau đậu trái 10–20 ngày).
Lưu ý: auxin dùng quá liều dễ làm “lệch sinh lý”, lá xoăn hoặc rối loạn sinh trưởng. Không tăng liều để “ăn chắc”.
3) Kết hợp trung vi lượng đúng trọng tâm giai đoạn ra hoa – đậu trái
Trong giai đoạn ra hoa, thụ phấn, đậu trái và nuôi trái non, nên ưu tiên:
- Canxi (Ca): làm dày thành tế bào, cuống chắc, giảm nứt mô.
- Bo (B): tăng thụ phấn, tăng tỷ lệ đậu, giảm rụng hoa rụng trái.
- Magie (Mg): nhân diệp lục, hỗ trợ quang hợp khi trời âm u.
- Kẽm (Zn): hỗ trợ hormone nội sinh và ra đọt cân bằng.
- Silic (Si) nếu có điều kiện: cứng mô, giảm áp lực bệnh trong mùa mưa.
Cách làm dễ áp dụng: chọn một gói trung vi lượng có Ca + B + Mg + Zn, phun định kỳ 7–10 ngày/lần trong giai đoạn nhạy cảm, đi kèm với chương trình thuốc bệnh và hormone liều thấp.
Tư vấn dinh dưỡng bón gốc để chống rụng trái non
Rụng trái nhiều trong mưa không chỉ do bệnh, mà còn do dinh dưỡng “lệch” khiến cây nuôi trái yếu.
1) Nguyên tắc dinh dưỡng giai đoạn này
Giảm đạm quá cao (tránh cây bung đọt mạnh cạnh tranh dinh dưỡng với trái).
Tăng kali để vận chuyển đường bột về trái, giúp cuống khỏe.
Bổ sung canxi, magie, bo, kẽm qua gốc hoặc qua lá tùy điều kiện.
2) Gợi ý công thức NPK giai đoạn nuôi trái non mùa mưa
Nếu vườn đang mang trái và mưa ẩm kéo dài, bà con có thể chọn nhóm công thức cân bằng hoặc kali nhỉnh hơn, có trung vi lượng, ví dụ kiểu 16-8-16 hoặc 17-7-17 + trung vi lượng.
Liều bón gốc phụ thuộc tuổi cây, mật độ và sức vườn. Một nguyên tắc an toàn là chia nhỏ lượng bón, bón sau mưa khi đất ráo vừa, không bón dồn lúc đất sũng nước để tránh thất thoát và sốc rễ.
3) Kết hợp hữu cơ và chất hỗ trợ rễ
Nếu có hệ thống tưới, có thể đi kèm humic và amino ở liều vừa phải để tăng hấp thu và giảm stress. Với đất yếu, bổ sung vi sinh có lợi (Trichoderma, Bacillus, Streptomyces) giúp ổn định vùng rễ, từ đó cây nuôi trái bền hơn.
Lịch xử lý gợi ý trong mùa mưa để giảm rụng trái
Bước 1: Tỉa cành, vệ sinh tán, giảm ẩm trong vườn.
Bước 2: Phun 1 lượt thuốc bệnh theo nguyên tắc nội hấp + tiếp xúc, có bám dính.
Bước 3: Sau 3–5 ngày, khi cây “dịu” bệnh và ổn định hơn, phun hormone liều thấp (DA-6 hoặc 4-CPA-Na) kèm trung vi lượng.
Bước 4: Duy trì bón gốc cân bằng, tăng kali, bổ sung Ca B Mg Zn theo đợt.
Lưu ý an toàn để bài bản và hiệu quả
Không lạm dụng hormone, luôn đi liều thấp trước.
Không lặp một hoạt chất trừ bệnh quá nhiều lần liên tục.
Luôn đọc nhãn, tuân thủ thời gian cách ly và khuyến cáo địa phương.
Nếu vườn rụng trái kèm thối rễ, vàng lá từ gốc lên, nên kiểm tra thêm tuyến trùng và nấm đất vì đây là nhóm gây stress rất mạnh.
