Big Sale
Đồng là gì và vì sao cây trồng cần đồng?
Đồng (Cu) là một trong những nguyên tố vi lượng thiết yếu đối với cây trồng. Mặc dù cây chỉ cần với lượng rất nhỏ nhưng Đồng lại tham gia vào nhiều quá trình sinh lý quan trọng liên quan đến quang hợp, sinh trưởng, hóa gỗ, ra hoa và khả năng chống chịu sâu bệnh.
Khác với các nguyên tố đa lượng như Đạm, Lân hay Kali cần với số lượng lớn để tạo nên sinh khối của cây, Đồng chủ yếu tham gia vào các enzyme và các chuỗi phản ứng sinh hóa bên trong tế bào. Chỉ cần thiếu một lượng nhỏ Đồng cũng có thể ảnh hưởng đến nhiều hoạt động sống của cây.
Vai trò của đồng đối với cây trồng
Tham gia quá trình quang hợp
Đồng là thành phần của plastocyanin, một protein có nhiệm vụ vận chuyển điện tử trong quá trình quang hợp.
Nếu xét về mức độ ảnh hưởng đến quang hợp, Đồng thường được xem là đứng sau Magie, Đạm, Sắt và Mangan. Thiếu Đồng làm hiệu suất quang hợp giảm, cây tạo ít năng lượng hơn và sinh trưởng chậm hơn.
Giúp cành lá cứng cáp và hóa gỗ
Đồng tham gia hoạt hóa các enzyme liên quan đến quá trình tổng hợp lignin.
Lignin là thành phần quan trọng giúp thân, cành và gân lá trở nên cứng chắc. Nếu xét về vai trò đối với độ cứng mô cây, Đồng thường được xếp sau Canxi và Silic.
Nhờ chức năng này, Đồng góp phần giúp cây đứng vững hơn, cành khỏe hơn và tăng khả năng chống chịu trước điều kiện bất lợi.
Hỗ trợ ra hoa, thụ phấn và đậu quả
Đồng tham gia vào nhiều phản ứng sinh lý liên quan đến sự hình thành cơ quan sinh sản của cây.
Nếu xét về mức độ ảnh hưởng đến quá trình thụ phấn và thụ tinh, Đồng thường đứng sau Bo, Canxi và Kẽm. Thiếu Đồng kéo dài có thể làm giảm chất lượng hạt phấn, giảm tỷ lệ đậu quả và ảnh hưởng đến năng suất.
Tăng khả năng chống chịu nấm bệnh
Đây là một trong những vai trò nổi bật nhất của Đồng.
Đồng vừa giúp cây tăng độ cứng mô, vừa tham gia kích hoạt nhiều cơ chế phòng vệ tự nhiên. Ngoài ra ion Cu²⁺ còn có khả năng ức chế hoặc tiêu diệt nhiều loại nấm và vi khuẩn gây bệnh.
Chính vì vậy các sản phẩm gốc Đồng đã được sử dụng trong nông nghiệp hơn một thế kỷ và vẫn là nhóm thuốc phòng trị bệnh rất phổ biến hiện nay.
Cây cần nhiều đồng không?
Câu trả lời là không.
Đồng thuộc nhóm vi lượng nên cây chỉ cần với lượng rất nhỏ. Mỗi nguyên tử Đồng thường chỉ tham gia vào một số enzyme hoặc chuỗi phản ứng sinh hóa đặc biệt trong cây.
Có thể hình dung một vườn cây mỗi năm cần hàng tạ Đạm, hàng chục kg Lân và Kali nhưng lượng Đồng nguyên chất cần bổ sung thường chỉ tính bằng vài chục đến vài trăm gram.
Tuy nhu cầu thấp nhưng vai trò của Đồng lại rất lớn. Thiếu Đồng cây có thể suy giảm đồng thời nhiều chức năng như quang hợp, hóa gỗ, ra hoa và chống chịu sâu bệnh.
Dấu hiệu thiếu đồng trên cây trồng
Tùy từng loại cây mà biểu hiện có thể khác nhau, tuy nhiên một số dấu hiệu thường gặp gồm:
-
đọt non phát triển yếu
-
lá non nhỏ hoặc biến dạng
-
cành mềm, khó hóa gỗ
-
cây sinh trưởng chậm
-
hoa ít hoặc tỷ lệ đậu quả giảm
-
dễ nhiễm nấm bệnh hơn bình thường
Do Đồng là nguyên tố ít di động trong cây nên triệu chứng thường xuất hiện trước trên các bộ phận non.
Ngộ độc đồng nguy hiểm hơn thiếu đồng
Nhiều nhà vườn lo cây thiếu Đồng nhưng thực tế ngộ độc Đồng thường nguy hiểm và khó khắc phục hơn.
Khi sử dụng quá mức hoặc để Đồng tích lũy lâu năm trong đất, cây có thể bị tổn thương bộ rễ, vàng lá, giảm sinh trưởng, mất cân đối dinh dưỡng và thậm chí chết cây hàng loạt.
Vì vậy việc bổ sung Đồng cần được thực hiện đúng liều lượng và theo nhu cầu thực tế của cây, tránh tâm lý sử dụng càng nhiều càng tốt.
Các dạng đồng phổ biến trên thị trường
Hiện nay các sản phẩm Đồng trong nông nghiệp có thể chia thành hai nhóm chính.
Nhóm đồng vô cơ
Đây là nhóm phổ biến nhất, trong đó Đồng Sunfat (CuSO₄) được sử dụng rộng rãi nhất. Ngoài ra còn có Đồng Hydroxide, Đồng Oxychloride và một số dạng khác.
Ưu điểm:
-
giá thành thấp
-
hiệu lực phòng trị bệnh cao
-
dễ tìm mua
Nhược điểm:
-
dễ gây nóng lá hoặc ngộ độc nếu lạm dụng
-
cây hấp thu dinh dưỡng không cao
Nhóm này chủ yếu được sử dụng để phòng và trị bệnh.
Nhóm đồng chelate
Các sản phẩm phổ biến gồm Cu-EDTA hoặc Cu-DTPA.
Ưu điểm:
-
cây hấp thu tốt
-
phù hợp bổ sung dinh dưỡng Đồng
-
ít gây cháy lá hơn
Nhược điểm:
-
giá thành cao hơn
-
hiệu quả phòng trị bệnh không mạnh bằng Đồng vô cơ
Nhóm này chủ yếu được sử dụng để bổ sung vi lượng Đồng cho cây trồng.
Kết luận
Đồng là một nguyên tố vi lượng tuy cần rất ít nhưng lại ảnh hưởng đến nhiều hoạt động quan trọng của cây trồng. Đồng tham gia quang hợp, giúp cành lá cứng cáp, hỗ trợ ra hoa đậu quả và đặc biệt đóng vai trò quan trọng trong khả năng chống chịu nấm bệnh.
Việc sử dụng Đồng đúng loại, đúng liều lượng và đúng mục đích sẽ giúp cây sinh trưởng khỏe mạnh, hạn chế sâu bệnh và nâng cao năng suất. Ngược lại, lạm dụng Đồng có thể gây ngộ độc và ảnh hưởng nghiêm trọng đến cây trồng cũng như đất canh tác.
