Big Sale
Nhiều người cho rằng NPK 17-17-17 chắc chắn tốt hơn NPK 15-15-15 vì có hàm lượng dinh dưỡng cao hơn. Điều này đúng nếu chỉ nhìn vào các con số trên bao bì. Tuy nhiên, trong thực tế sản xuất phân bón, chất lượng của một sản phẩm còn phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu, công nghệ sản xuất và sự cân đối giữa các dạng dinh dưỡng.
Nói cách khác, một công thức NPK có hàm lượng cao hơn chưa chắc đã mang lại hiệu quả sử dụng tốt hơn.
Khi tổng hàm lượng NPK càng cao, nhà sản xuất càng phải đánh đổi nhiều yếu tố
Đối với các dòng phân bón có tổng NPK từ khoảng 45% trở lên, chẳng hạn:
-
NPK 15-15-15
-
NPK 16-16-16
-
NPK 17-17-17
-
NPK 20-10-10
-
NPK 30-10-10
nhà sản xuất luôn phải cân bằng giữa hai mục tiêu quan trọng là giá thành và chất lượng dinh dưỡng.
Nếu chỉ tập trung nâng tổng hàm lượng NPK lên cao nhất, sản phẩm chưa chắc đã là lựa chọn tối ưu cho cây trồng.
Giá thành quyết định lựa chọn nguyên liệu
Để tạo ra một loại phân bón có giá bán phù hợp cho bón gốc trên diện tích lớn, nhà sản xuất khó có thể sử dụng hoàn toàn các nguyên liệu tinh khiết như trong phân bón lá hoặc phân bón hòa tan cao cấp.
Ví dụ:
-
K₂SO₄ chỉ chứa khoảng 50–52% K₂O, trong khi KCl chứa khoảng 60% K₂O.
-
NH₄NO₃ chỉ chứa khoảng 34–35% N, còn Urê chứa tới 46% N.
Nếu mục tiêu là tạo ra các công thức có tổng dinh dưỡng rất cao như 50–55%, việc sử dụng Urê và KCl sẽ thuận lợi hơn nhiều cả về hàm lượng lẫn chi phí sản xuất.
Đó cũng là lý do nhiều dòng NPK hàm lượng cao trên thị trường lựa chọn Urê và KCl làm nguồn cung cấp đạm và kali chính.
Chất lượng phân bón không chỉ nằm ở con số NPK
Một sản phẩm phân bón tốt không chỉ cần đủ Đạm (N), Lân (P₂O₅) và Kali (K₂O) mà còn cần quan tâm đến dạng dinh dưỡng mà cây hấp thu.
Đối với đạm
-
Đạm Nitrat (NO₃⁻) giúp cây hấp thu rất nhanh.
-
Đạm Amon (NH₄⁺) giúp duy trì nguồn đạm ổn định hơn.
Nếu chỉ sử dụng Urê để nâng hàm lượng đạm thì sau khi bón, cây sẽ không nhận được nguồn Nitrat ngay lập tức.
Đối với kali
-
KCl có hàm lượng K₂O cao nhưng bổ sung thêm Clo.
-
K₂SO₄ có hàm lượng K₂O thấp hơn nhưng đồng thời cung cấp thêm Lưu huỳnh và phù hợp hơn với nhiều loại cây trồng mẫn cảm với Clo.
Ngoài NPK, cây còn cần nhiều nguyên tố khác như:
-
Canxi
-
Magie
-
Lưu huỳnh
-
Kẽm
-
Sắt
-
Mangan
-
Đồng
-
Bo
Tất cả những thành phần này đều chiếm "không gian" trong công thức. Vì vậy, tổng NPK càng cao thì khả năng bổ sung trung lượng và vi lượng càng bị hạn chế.
Ba xu hướng sản xuất phân bón NPK hiện nay
1. Dinh dưỡng đầy đủ nhưng giá thành cao
Nguồn nguyên liệu thường sử dụng:
-
MAP
-
DAP
-
KNO₃
-
K₂SO₄
-
NH₄NO₃
Ưu điểm
-
Nguồn dinh dưỡng chất lượng cao.
-
Có cả đạm Nitrat và Amon.
-
Hàm lượng Clo thấp.
-
Dễ bổ sung thêm trung và vi lượng.
Nhược điểm
-
Giá thành cao.
-
Chủ yếu dùng cho phân bón lá, phân hòa tan hoặc các dòng NPK cao cấp.
2. Tổng NPK rất cao với giá thành hợp lý
Để sản xuất các công thức như:
-
NPK 17-17-17
-
NPK 20-10-10
-
NPK 30-10-10
nhiều nhà sản xuất ưu tiên sử dụng:
-
Urê
-
KCl
-
DAP
Ưu điểm
-
Tổng hàm lượng NPK cao.
-
Giá thành cạnh tranh.
Nhược điểm
-
Khó cân đối đầy đủ các dạng đạm.
-
Kali chủ yếu đến từ KCl.
-
Khó bổ sung thêm nhiều trung và vi lượng nếu vẫn muốn giữ tổng NPK rất cao.
3. Tổng NPK vừa phải nhưng dinh dưỡng cân đối
Đây là hướng đi của nhiều dòng phân bón NPK chất lượng cao đến từ châu Âu.
Nguồn nguyên liệu thường gồm:
-
NH₄NO₃
-
MAP
-
DAP
-
KNO₃
-
K₂SO₄
Nhờ đó sản phẩm có thể đạt được nhiều ưu điểm:
-
Đạm gồm cả Nitrat và Amon.
-
Kali từ K₂SO₄ nên bổ sung thêm Lưu huỳnh.
-
Có điều kiện bổ sung Canxi, Magie và các nguyên tố vi lượng.
Tuy nhiên, do các nguyên liệu này có hàm lượng dinh dưỡng thấp hơn Urê hoặc KCl nên tổng NPK thường chỉ đạt khoảng 45–48%, rất khó đạt mức 50–51% nếu vẫn muốn duy trì sự cân đối dinh dưỡng.
Kết luận
Con số 15-15-15 hay 17-17-17 trên bao bì chỉ phản ánh hàm lượng N, P₂O₅ và K₂O, chứ không phản ánh toàn bộ chất lượng của một sản phẩm phân bón.
Một công thức có tổng NPK cao hơn chưa chắc đã tốt hơn nếu phải đánh đổi bằng:
-
Nguồn nguyên liệu kém tối ưu.
-
Mất cân đối giữa các dạng đạm.
-
Kali chủ yếu từ KCl.
-
Hạn chế bổ sung trung và vi lượng.
Ngược lại, một sản phẩm có tổng NPK thấp hơn đôi chút nhưng sử dụng đạm gồm cả Nitrat và Amon, kali từ K₂SO₄ cùng hệ dinh dưỡng trung – vi lượng đầy đủ có thể mang lại hiệu quả sử dụng cao hơn trên nhiều loại cây trồng.
Vì vậy, khi lựa chọn phân bón, đừng chỉ nhìn vào con số 15-15-15 hay 17-17-17. Điều quan trọng hơn là nguồn nguyên liệu, công nghệ sản xuất, sự cân đối dinh dưỡng và lượng bón phù hợp với từng giai đoạn sinh trưởng của cây trồng.
