Big Sale
Sắt là gì và vì sao cây trồng cần Sắt?
Sắt (Fe) là một nguyên tố vi lượng thiết yếu đối với tất cả các loại cây trồng. Mặc dù cây chỉ cần với lượng rất nhỏ nhưng Sắt lại tham gia vào nhiều quá trình sinh lý quan trọng liên quan đến quang hợp, hô hấp và tạo năng lượng.
Một trong những vai trò nổi bật nhất của Sắt là tham gia vào quá trình hình thành diệp lục. Vì vậy thiếu Sắt thường gây hiện tượng vàng lá và làm cây sinh trưởng kém.
Vai trò của Sắt đối với cây trồng
Tham gia hình thành diệp lục và quang hợp
Mặc dù Sắt không nằm trong cấu trúc của phân tử diệp lục nhưng lại tham gia trực tiếp vào quá trình tổng hợp diệp lục.
Nếu xét về tầm quan trọng đối với quang hợp, Sắt được xem là một trong những nguyên tố quan trọng nhất, chỉ đứng sau Magie và Đạm. Thiếu Sắt làm cây giảm khả năng hấp thu ánh sáng, giảm hiệu suất quang hợp và tạo ít năng lượng hơn.
Tham gia tạo năng lượng cho cây
Sắt là thành phần của nhiều enzyme và protein vận chuyển điện tử trong tế bào.
Nhờ đó Sắt tham gia trực tiếp vào quá trình hô hấp tế bào và hình thành ATP – nguồn năng lượng được sử dụng cho mọi hoạt động sống của cây.
Có thể hình dung rằng nếu Magie giúp cây thu nhận năng lượng từ ánh sáng thì Sắt giúp cây chuyển hóa và sử dụng nguồn năng lượng đó.
Hỗ trợ phát triển lá non và đọt non
Do liên quan mật thiết đến quá trình tạo năng lượng và tổng hợp diệp lục nên Sắt đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển của lá non và đọt non.
Khi được cung cấp đầy đủ Sắt, lá non thường xanh hơn, quang hợp tốt hơn và sinh trưởng mạnh hơn.
Hỗ trợ hoạt động của bộ rễ
Bộ rễ cần rất nhiều năng lượng để hấp thu nước và dinh dưỡng. Vì vậy thông qua vai trò tạo năng lượng, Sắt góp phần giúp bộ rễ hoạt động hiệu quả hơn và nâng cao khả năng hấp thu dinh dưỡng của cây.
Cây cần nhiều Sắt không?
Không.
Tương tự Đồng, Kẽm, Mangan hay Bo, Sắt thuộc nhóm vi lượng nên cây chỉ cần với lượng nhỏ.
Trong khi một vườn cây có thể cần hàng chục kg đến hàng trăm kg Đạm, Lân và Kali mỗi năm thì lượng Sắt cây thực sự hấp thu thường chỉ tính bằng vài chục đến vài trăm gram.
Tuy nhiên, dù nhu cầu không lớn nhưng thiếu Sắt vẫn có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng quang hợp và sinh trưởng của cây.
Vì sao đất có nhiều Sắt nhưng cây vẫn bị thiếu Sắt?
Đây là một trong những hiện tượng phổ biến nhất trong thực tế sản xuất.
Sắt là một trong những nguyên tố có hàm lượng rất cao trong đất nhưng phần lớn tồn tại ở dạng cây không hấp thu được.
Khi đất có pH cao, đất chứa nhiều vôi, nhiều bicarbonate, đất bị nén chặt hoặc ngập úng kéo dài, Sắt dễ bị cố định và trở thành dạng không tan.
Do đó nhiều vườn cây vẫn bị thiếu Sắt dù kết quả phân tích đất cho thấy hàm lượng Sắt rất cao.
Dấu hiệu thiếu Sắt trên cây trồng
Do Sắt rất khó di chuyển trong cây nên cây không thể rút Sắt từ lá già để nuôi lá non.
Vì vậy triệu chứng thiếu Sắt thường xuất hiện trước trên lá non.
Biểu hiện điển hình gồm:
-
Lá non vàng nhưng gân lá vẫn còn xanh.
-
Các lá non mới ra ngày càng vàng hơn.
-
Thiếu nặng có thể làm lá chuyển vàng trắng.
-
Đọt non phát triển chậm.
-
Cây sinh trưởng yếu và giảm năng suất.
Nhiều nhà vườn thường nhầm thiếu Sắt với thiếu Đạm hoặc thiếu Magie. Tuy nhiên thiếu Đạm và Magie thường xuất hiện trước trên lá già, còn thiếu Sắt lại xuất hiện trước trên lá non.
Có nên dùng bột Sắt hoặc Sắt vô cơ để bón cho cây?
Trong phần lớn trường hợp, hiệu quả không cao.
Bột sắt, sắt kim loại và nhiều dạng Sắt vô cơ như FeSO₄ hoặc Fe₂(SO₄)₃ rất dễ bị oxy hóa và kết tủa sau khi bón vào đất hoặc pha trong nước.
Vì vậy mặc dù bổ sung một lượng lớn Sắt nhưng cây vẫn khó hấp thu.
Đây cũng là lý do nhiều nhà vườn bón rất nhiều Sắt nhưng tình trạng vàng lá vẫn không được cải thiện đáng kể.
Sắt có thể gây ngộ độc cho cây không?
Có.
Tuy nhiên ngộ độc Sắt ít gặp hơn so với Đồng hoặc Bo.
Ngộ độc thường xảy ra trên đất chua, đất ngập úng hoặc ruộng lúa khi hàm lượng Fe²⁺ tăng quá cao.
Biểu hiện có thể bao gồm:
-
Thâm đen bộ rễ.
-
Cháy mép lá.
-
Giảm sinh trưởng.
-
Mất cân đối dinh dưỡng.
Do đó việc bổ sung Sắt cũng cần thực hiện đúng nhu cầu thực tế của cây.
Các dạng Sắt phổ biến trên thị trường
Hiện nay các sản phẩm Sắt trong nông nghiệp có thể chia thành hai nhóm chính.
Nhóm Sắt vô cơ
Các sản phẩm phổ biến gồm FeSO₄, FeCl₃ và một số dạng muối Sắt khác.
Ưu điểm:
-
Giá thành thấp.
-
Hàm lượng Sắt cao.
Nhược điểm:
-
Dễ bị oxy hóa và kết tủa.
-
Dễ bị cố định trong đất.
-
Hiệu quả bổ sung Sắt cho cây thường thấp.
Nhóm Sắt chelate
Các sản phẩm phổ biến gồm Fe-EDTA, Fe-DTPA và Fe-EDDHA.
Ưu điểm:
-
Cây hấp thu tốt hơn.
-
Ít bị cố định trong đất.
-
Hiệu quả cao trên đất kiềm hoặc đất nhiều vôi.
Nhược điểm:
-
Giá thành cao hơn.
Trong thực tế, nếu mục tiêu là xử lý vàng lá thiếu Sắt hoặc bổ sung Sắt hiệu quả cho cây thì các dạng Sắt chelate thường được ưu tiên hơn.
Kết luận
Sắt là một nguyên tố vi lượng có vai trò đặc biệt quan trọng đối với quá trình hình thành diệp lục, quang hợp và tạo năng lượng của cây trồng. Thiếu Sắt thường gây vàng lá non, giảm sinh trưởng và ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất.
Mặc dù đất thường chứa rất nhiều Sắt nhưng không phải lúc nào cây cũng hấp thu được. Vì vậy việc lựa chọn đúng dạng Sắt, đặc biệt là các dạng Sắt chelate phù hợp với điều kiện đất đai, sẽ giúp cây hấp thu hiệu quả hơn và nhanh chóng phục hồi tình trạng thiếu Sắt.
