Trong sản xuất lúa, giai đoạn trổ bông – thụ phấn – hình thành hạt là thời kỳ quyết định năng suất. Nhiều trường hợp lúa bị lép vàng, lép trắng, rụng hạt do thời tiết xấu, thiếu dinh dưỡng vi lượng. Việc kết hợp 4-CPA (4-Chlorophenoxyacetic Acid) và Bo (Boron) đã chứng minh hiệu quả vượt trội trong việc tăng đậu hạt, hạn chế lép và nâng cao năng suất.
1. Cơ chế tác động của 4-CPA và Bo
4-CPA (Auxin tổng hợp)
- Kích thích phân chia và giãn dài tế bào ở mô hạt và mô bông.
- Tăng vận chuyển dinh dưỡng từ lá và thân về hạt.
- Giữ hạt non không rụng, giúp chín đều và chắc hạt.
Bo (Vi lượng thiết yếu)
- Giúp ống phấn phát triển nhanh, tăng tỷ lệ thụ tinh thành công.
- Ổn định cấu trúc thành tế bào, giảm hiện tượng hạt lép, hạt biến dạng.
- Tăng tính linh hoạt của màng tế bào, giúp hạt no hơn.
Khi kết hợp:
- Bo giúp quá trình thụ phấn diễn ra thuận lợi, phấn sống lâu hơn.
- 4-CPA giữ hạt đã đậu không bị rụng và tiếp tục vận chuyển dinh dưỡng về hạt.
- Hiệu quả cộng hưởng: tăng số hạt chắc, hạt to, sáng, đồng đều.
2. Lợi ích khi kết hợp 4-CPA và Bo cho cây lúa
- Tăng tỷ lệ đậu hạt thêm 10–20% so với chỉ dùng riêng lẻ.
- Giảm lép vàng, lép trắng, đặc biệt trong vụ hè thu hoặc vùng hay mưa lúc lúa trổ.
- Năng suất tăng 5–12%, hạt gạo đều, sáng, nâng chất lượng thương phẩm.
- Giảm tác động xấu của thời tiết (mưa, gió, nhiệt độ cao hoặc thấp bất thường).
3. Thời điểm và cách sử dụng
Thời điểm phun:
- Lần 1: Khi lúa trổ 5–10% bông.
- Lần 2: Khi trổ đều 80–90% (nếu thời tiết bất lợi).
Liều lượng khuyến cáo:
- 4-CPA: 10–20 ppm (1–2g hoạt chất nguyên chất/100 lít nước).
- Bo: 150–200 ppm (75–100g/100 lít nước).
- Pha chung trong cùng bình, phun đều phần bông và lá gần bông.
Kỹ thuật phun:
- Dùng vòi phun tỏa sương mịn, áp lực vừa để không làm gãy bông.
- Phun vào sáng sớm hoặc chiều mát, tránh mưa trong 4–6 giờ sau khi phun.
4. Lưu ý khi kết hợp
- Không phun quá liều, tránh hiện tượng hạt biến dạng hoặc chín không đều.
- Nước pha phải sạch, không lẫn phèn, mặn hoặc kiềm cao.
- Không pha chung với thuốc trừ cỏ, thuốc gốc đồng hoặc chất có tính kiềm mạnh.
- Ruộng phải đủ ẩm, cây khỏe, không bị sâu bệnh nặng trước khi phun.
5. Hiệu quả thực tế
Qua khảo nghiệm tại một số tỉnh ĐBSCL:
- Lúa OM5451, Đài Thơm 8, IR50404 được phun 4-CPA + Bo khi trổ đạt tỷ lệ hạt chắc 94–96%, trong khi đối chứng chỉ 86–88%.
- Năng suất tăng trung bình 500–800 kg/ha, gạo sáng, ít gãy, bán được giá cao hơn.